BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Sara ÇİLESİZ, Erincik EDGÜ
ALIŞVERİŞ MERKEZİ DIŞ MEKÂNLARININ KULLANICI DAVRANIŞINA ETKİSİ
 
İnsanlar alışveriş ihtiyacını geçmişten günümüze farklı şekillerde ve mekânlarda karşılamıştır. Tarihte genellikle yerleşim yerlerinin merkezinde veya ticaret rotalarının üzerinde yer aldığı bilinen alışveriş mekânları ile yalnızca mal ve teknoloji değiş tokuşu değil, bireyler ve toplumlar arasındaki politik, kültürel ve sosyal ilişkilerin güçlenmesi de söz konusu olmuştur. Günümüzde ise Alışveriş Merkezleri (AVM) benzer işlevleri sürdürerek, sıra-sıra dizilmiş mağazaları, koridorları, galeri boşlukları ile biçimsel olarak da kentte var olan bina, cadde ve meydan gibi öğelerin küçük bir kurgusu olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Son yıllarda yapılan AVM tasarımlarında işlevlendirilmiş dış mekânlar, iç mekânların yapay ortamına alternatif olarak fiziksel çevresi, manzarası, mimari ve sanatsal yapıları, doğal aydınlatma, havalandırma ve iklimlendirme koşullarıyla dikkat çekmektedir. İç mekânlarda tüketimi arttırmaya yönelik kurgulanmış yapay ortamlar insanları zaman ve mekândan soyutlanmaktadır. Ancak kullanıcılar AVM’leri, alışveriş eyleminin yanı sıra, yeme-içme, gezme-dolaşma, eğlence, sosyalleşme, serbest zaman değerlendirme işlevleri için ve rekreatif alan olarak da kullanmak istemektedir. Bu araştırmada günümüzde kamusal toplanma alanı ve sosyal aktivite merkezi olarak da işlevlendirilen AVM dış mekânlarının farklı sosyo-demografik, ekonomik, kültürel statülere sahip kullanıcı gruplarının tercih ve psikolojilerine etkisi incelenmektedir. Manzara ve doğal iklim koşullarının mekandan memnuniyete etkisinin yanı sıra, sosyal çekim merkezlerindeki peyzaj elemanlarının ve tanımlanan çeşitli nirengilerin dizimsel konumları, mekan organizasyonunu okumak ve bunun altında yatan sosyal anlamları kavramak için İstanbul’da bulunan yeni yapılmış bir AVM örneğinde gözlem ve anket yöntemleri uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, işlevlendirilmiş dış mekanın varlığı bir tercih edilme unsurudur ve bu mekanlar çoğunlukla sosyal amaçlı buluşmak için kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Alışveriş Merkezleri, Dış Mekân, Kullanıcı Davranışı, Mekansal Dizim



 


Keywords: