BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Ceyda İLHAN, Özgür EDİZ
İNSAN - MEKAN ETKİLEŞİMİ BAĞLAMINDA BURSA ORHANGAZİ MEYDANI MORFOLOJİK DEĞİŞİMİNİN MEKAN DİZİMSEL ANALİZLERİ
 
İnsan-mekan ilişkileri; çevre psikolojisi, sosyoloji, kent planlama, mimarlık gibi disiplinlerarası bir araştırma konusu olmakla birlikte, yapılan çalışmalarda insan davranışları genel olarak; çevrenin fiziksel özellikleri ve çevresel algının hareket üzerindeki etkileriyle ilişkilendirilmektedir. Bu bağlamda Bill Hillier ve ekibi tarafından University College London bünyesinde geliştirilen, ‘Mekanın Sosyal Mantığı’ (Hillier ve Hanson,1984) kitabıyla açıklanan mekan dizim analizleri; fiziksel mekan konfigürasyonlarını sosyal yaşamla ilişkilendirirken, algılanan mekanı tanımlamak için ‘görünürlük’ kavramını kullanmaktadır. Kentsel mekan içinde meydanlar, tarih boyunca kentlilerin çok çeşitli aktivitelerine imkan tanıyan önemli kamusal boşluklar olmuşlardır. Bu ‘boşluklar’ çevresinde ve içinde bulundurduğu doğal ve yapılı çevreyle kullanıcıların belleğinde yer etmiş, kent için birer kimlik ögesi haline gelmişlerdir. Akan zaman-insan-mekan döngüsüne uyum sağlamaya çalışan, Alexander’ın(1977) ‘yaşayan organizmalar’ olarak tanımladığı kentsel dokuda meydanların da morfolojisi ve kullanım şekilleri değişip dönüşmektedir. Çalışmanın amacı, Bursa tarihi kent merkezinde bulunan Orhangazi Meydanı alanı ve yakın çevresinin geçmişten günümüze geçirdiği morfolojik değişimi, insan-mekan etkileşimi bağlamında inceleyerek, mekansal organizasyondaki değişimin kentsel yaşam üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini sayısal olarak irdelemektir. Çalışma kapsamında alanın CAD ortamında aynı ölçeğe getirilerek yeniden çizilen 1862, 1939, 1985 ve 2018 yıllarına ait harita, çizim ve hava fotoğrafları kullanılmıştır. Çalışmanın ilk kısmında dört yılın görünürlük ve eksenel aks haritaları üzerinden bütünleşme ve okunabilirlik değerleri ölçülürken; ikinci bölümde günümüz meydanındaki kullanım durumunu araştırmak üzere; meydanın farklı noktalarından eşgörüş alanları oluşturulmuş, yaya hareketini simule eden ajan analizi, gözleme dayalı aktivite haritası, kişi sayımı ve fotoğraflama yapılmıştır. Mekan dizimsel analizlerde Turner’ın geliştirdiği Depthmap yazılımından faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda, mekansal kullanım ile görünürlük arasında pozitif bir korelasyon olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İnsan-mekan ilişkileri, Morfolojik değişim, Mekan dizim, Bursa, Orhangazi Meydanı.



 


Keywords: