BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Orkun NEVİ
İSTANBUL MERDİVENKÖY ŞAHKULU DERGÂHI ÖNÜNDEKİ ÇEŞME HAKKINDA
 
Türk resminin önde gelen isimlerinden Üsküdarlı Hoca Ali Rıza (1858-1930), Nazmi Ziya Güran (1881-1937) ve Abdullah Çizgen (1911-1987) İstanbul'u doğa ve mimarisiyle resimlerinde belgelemişlerdir. Her üç sanatçının farklı zamanlarda aynı çeşmeyi resmetmiş oldukları resimleri vardır. Resimlerinde görülen çeşme, günümüzde de mevcut olan Merdivenköy Şahkulu Dergâhı yanındaki çeşmedir. Günümüzde, İstanbul Kadıköy Merdivenköy'deki Merdivenköyü Tekkesi/Merdivenköyü Bektaşi Tekkesi/Şahkulu Baba Tekkesi/Şahkulu Sultan Tekkesi olarak da bilinen tekkenin cümle kapısı önündeki çeşme, Ankara asfaltındaki Göztepe Köprüsü'nden Göztepe yönüne doğru gidince, cadde ortasındaki Gözcü Baba haziresinin sol tarafında binaların arkasında, otopark alanında kalmaktadır. Tekkenin adı günümüzde, Merdivenköy Şahkulu Sultan Dergahı olarak geçer. Merdivenköy'ün adı eski kayıtlarda Nerdibanlı ve Nerdübanlu karyesi olarak geçer. İstanbul'daki çeşmelerle ilgili kaynaklarda, bu çeşme ile ilgili olarak fazla bilgi yoktur. İbrahim Hilmi Tanışık'ın iki ciltlik İstanbul Çeşmeleri adlı eserinde, bu çeşmeye yer verilmemiştir. Yapı, Affan Egemen'in İstanbul'un Çeşme ve Sebilleri kitabında, "Merdivenköyü Bektaşi Tekkesi Yanındaki Çeşme" adıyla yer alır. Baha Tanman, Şahkulu Sultan Tekkesi'nin cümle kapısı dışındaki ulu bir çınarın altında tekkeye bağımlı olarak bu çeşmeden Mâh Baba Çeşmesi adıyla da bahseder. Bu çalışmada, Merdivenköy Şahkulu Dergâhı önündeki çeşme, ressamların resimlerindeki görünümleri ve günümüzdeki durumuna göre mimari ve süsleme tasarımları açısından değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Abdullah Çizgen, çeşme, Hoca Ali Rıza, mimarlık, Nazmi Ziya Güran, tasarım, Türk resmi



 


Keywords: