BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Çağnur KIRCALİ, Emel KAYIN
İZMİR - URLA İLÇESİ ÖZBEK KÖYÜ GELENEKSEL KONUT MİMARİSİ VE KORUMA SORUNLARI
 
Geleneğe dayalı bir toplumsal yaşam biçiminden ortaya çıkan üretim ve mekân anlayışı içinde, bölgesel yapım tekniği ve malzeme kullanımını yansıtan yerleşim dokularına ve kırsal üretim alanlarına sahip, tüm bunlara ek olarak doğal çevre değerleri içeren kırsal yerleşimler, değişen dünyadaki sosyo-ekonomik gelişmeler dolayısıyla çeşitli tehditlerle yüz yüzedir. Sözü edilen süreçte kırsal yerleşimlerin korunması, koruma alanının bir sorunsalı haline gelmiş ve “kırsal miras” kavramı geliştirilmiştir. Bu çerçevede değer taşıyan yerleşimlerden biri de İzmir’in Urla ilçesinde konumlanmakta olan ve coğrafi konumu, tarihsel değerleri, özgün dokusu ve geleneksel konut mimarisi ile dikkat çeken Özbek Köyü’dür. Çalışma kapsamında Özbek Köyü’nün dokusal ve mimari özellikleri incelenmiş; yerleşim özelliklerinin tespit edilmesinin ardından geleneksel konutlara yönelik konut tipolojisi oluşturulmuş; yerleşimdeki koruma sorunları tespit edilmiştir. Özbek Köyü literatür araştırması ve çeşitli alan çalışmaları ile incelenmiş; fotoğraf ve rölöve çalışmaları ile belgelenmiştir. Özbek Köyü’nde, yamaç ve düzlük yerleşim olmak üzere iki farklı yerleşim dokusu görülmektedir. Köydeki anıtsal ve kamusal yapılar, eski köy kahvehanesi, yeni Cami, hamam, çamaşırhaneler, çeşme yapıları, köprüler, yağhane yapıları, yel değirmeni olarak belirtilebilir. Yerleşimde yığma taş, tek ve iki katlı, dıştan ya da içten merdivenli olarak düzenlenen iç sofalı plan şemasına sahip 7 tip konut mevcuttur. Çoğunlukla iki katlı geleneksel konutların görüldüğü bu köyde zemin kat yaşama, hayvan damı ve depo-küplük; birinci kat yaşam mekanı olarak kullanılmıştır. Geleneksel konutlar, mekânsal değişim, zamana bağlı yıpranma/eskime, deprem, ek mekân/kat çıkmaları, geleneksel dokuyla uyumsuz yapılaşma, terk, malzeme kullanımında farklılıklar ve konut arazi sınırlarında değişimler gibi koruma sorunlarıyla yüz yüzedir.

Anahtar Kelimeler: Kırsal Mimari Miras, Özbek Köyü, Geleneksel Konut Tipolojisi



 


Keywords: