BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

İbrahim YILMAZ
İZNİK SAVUNMA MİMARİSİNDE SUR KAPILARI VE KORUNMA YÖNTEMLERİ
 
Eski çağlarda saldırılara karşı şehrin savunulmasını sağlamak amacıyla planlanmış ve savunma mimarisini oluşturan üç ana unsur; beden duvarları, kuleler ve kapılardır. Bu unsurların en önemlilerinden biri olan kapılar, en genel anlamıyla beden duvarları, bazen de kulelerin yüzeyinde açılmış birer geçittir. Kapılar, günlük giriş ve çıkışların yapılmasını sağladığı gibi, şehrin kuşatıldığı zamanlarda saldırı çıkışlarının yapılmasına ve sefer zamanlarında askeri birliklerin tekerlekli araçlarla geçişlerine imkan veren önemli görevlere sahipti. Surların planlamasında, açılacak kapılarla ilgili olarak her çağda hakim olan ana prensip; kapılarda savunmayı artırmak, ayrıca girişi zorlaştıracak engeller yaratmaktır. Bu nedenle, kapı planlamasında ortaya çıkan en önemli problem, kapının doğru yerde ve işlevine uygun ölçülerde açılması yanında, tasarlanan kapının korunmasının da sağlanmasıdır. Amacına uygun olarak açılan kapılar kulelerle veya beden duvarlarıyla korunmuştur. Bu bağlamda, Bitinya bölgesinin en güçlü savunma sistemine sahip, iç ve dış olmak üzere çift sur halinde planlanmış İznik (Nicea) şehir surlarında 4 adedi büyük, 12 adedi daha küçük olmak üzere toplam 16 adet kapı bulunmaktadır. İç ve dış sur beden duvarları ile kule yüzeylerinde açılmış bu kapılar işlevlerine göre; ana kapılar, şehir iç kapıları ile günlük giriş ve çıkışların yapıldığı kır kapıları olmak üzere üç farklı sınıfa ayrılmaktadır. Özellikle dış sur duvarları yüzeyinde açılmış, İstanbul Kapı, Lefke Kapı ve Yenişehir Kapı gibi ana kapılar, çağının görkemini yansıtan mimari özellikleri ve birden çok kademeli planlanmış korunma sistemi ile savunma yapıları içinde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada; İznik savunma mimarisi içinde yer alan sur kapıları mimari özelliklerine, işlevsel gerekliliklerine ve korunma yöntemlerine göre incelenerek sınıflandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İznik Surları, Savunma Mimarisi, Sur Kapıları, Bitinya, İstanbul Kapı.



 


Keywords: