BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Pelin AVŞAR KARABAŞ, Murat KORKMAZ, Ozan KARABAŞ, Mustafa TALAS
TEKSTİL VE MODA TASARIM KAVRAMI ÇERÇEVESİNDE RENK FAKTÖRÜNÜN TÜKETİM TERCİHLERİ ÜZERİNE ETKİSİ
 
Giriş: Günümüzde moda; tüketici olan erkek ve kadınların birçok alanda vazgeçemedikleri bir kavramdır. Bu nedenle yerli ve yabancı pek çok marka bu konuda birbirleri ile yarış içerisindedir. Özellikle son yıllarda tüketimin artmasına katkı sağlayan yeniliklerin daha farklı noktalarda kullanıldığını gözlemlemek mümkündür. Tekstil ise modanın en öne çıkan noktalarından birisidir. Tekstille birlikte birçok yan sanayi ve ürünler de bu alanla bütünleşmiş ve kendilerine farklı açıdan bir yer oluşturmuştur. Tasarım, hayallerin gerçeklere dönüştürülmesi ifadesi ile birçok bilimsel çalışmada tanımlanmıştır. Tasarımcı ise hayal ettiği ürünün ya da eserin hayat bulmasına katkı sağlayan ve yaratan taraf olarak ifade edilendir. Tasarımcının yarattığı eserlerin ya da ürünlerin beğenilmesi, tercih edilmesi ve tüketilmesi ise ayrı bir başarı kaynağıdır. Tasarımcı herhangi bir eseri tasarlarken birçok farklı noktadan bakabilmektedir. Tekstil tasarımlarında en önemli unsurların ve faktörlerin başında gelen ise renk skalası ve tercihleridir. Tüketici üzerinde ilgiyi yoğunlaştıran renk faktörü ürünün tercih edilmesi ve satın alınması noktasında önemli bir rol oynamaktadır. Amaç: Bu çalışmada farklı birçok tekstil ürününün erkek ve kadın tüketiciler tarafından tercih edilmesinde önemli bir rol oynayan renklerin, hangi ürünlerde ve nasıl tercih edildiğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın Kapsamı: Araştırma kapsamında; günümüz kadın ve erkek tüketicilerin tekstil ürünlerini satın almada tercihlerini ve algılarını etkileyen faktörler çerçevesinde, renk faktörünün önemi ortaya koyulmuş ve tekstil ürünlerinin tercihinde renk faktörünün rolünü anlamaya yönelik çalışmalar yapılmıştır. Yöntem: Bu çalışma, bir araştırma ve uygulama çalışmasıdır. Çalışmada ölçekli bir anket kullanılmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesine yönelik sorular, ikinci bölümde ise katılımcıların tekstil ürünlerini tercih etmelerinde etkili olan faktörler, tasarım ve renklere yönelik bilgilere ilişkin 5’li likert ölçekten oluşan sorular bulunmaktadır. Ölçme aleti olan anket daha öncesinde kullanılmadığından bir ön testte tabi tutulmuştur. Ön test için toplam 271 basit rassal yöntem ile katılımcılar belirlenmiştir. Bu katılımcılara anket formu yöneltilmiş ve anket formunda yer alan sorulara kendi tercih ve düşüncelerine göre cevap vermeleri istenmiştir. Alınan cevaplar anket formlarına yansıtılmıştır. Toplanan veriler SPSS 22 istatistik programı ile analiz edilmiş ve geçerlilik güvenirlilik testine tabi tutulmuştur. Yapılan geçerlilik ve güvenirlilik analizi sonrasında Cronbach's Alpha kat sayısı olarak 0.701 değeri elde edilmiştir. Bu değerin, beklenenin altında olması nedeniyle ölçek değerini düşüren bazı sorular analiz dışı bırakılmış, ve kalan sorularla yeniden analiz gerçekleştirilmiştir. Yapılan yeni analiz sonrasında Cronbach's Alpha kat sayısı olarak 0.781 değeri elde edilmiştir. Bu değerin beklenen değer üzerinde olduğu görülerek, asıl araştırmaya geçilmiştir. Anket formu hazırlanırken bir sosyolog, iki halkla ilişkiler ve iki psikoloji alan uzmanından görüş alınmıştır. Asıl araştırmada kullanılan anketlerin tamamı, katılımcılara, internet üzerinden yönlendirilmiştir. Katılımcıların %82’sine yakını sosyal medya üzerinden belirlenmiştir. Facebook, Twitter ve İnstagram gibi sosyal medya ağlarından yoğun olarak faydalanılmıştır. %18 oranındaki katılımcılara ise yine internet üzerinden, katılımcıların kişisel mail adreslerine e-mail yolu ile anket formları gönderilmiş ve kendi tercihleri doğrultusunda anketleri cevaplandırmaları istenmiştir. Hazırlanan ve gönderilen anket sayısı toplam 3587 adet olup, cevaplandırılarak geri dönen anket sayısı 1645 adettir. Anketlerin katılımcılar tarafından cevaplanarak araştırmacılara ulaşma süresi yaklaşık olarak 5 ay sürmüştür. Bu süre içerisinde belirli zaman dilimlerinde gelen anketler SPSS 22 ve Eviews istatistik programına aktarılarak gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Verilerin Analiz Yöntemi: Analiz kapsamında, betimleyici istatistikler, güvenilirlik analizi, Faktör Analizi, Korelasyon analizi, Regresyon analizi, t-testi analizi, Varyans analizi (ANOVA) , Kruskall Wallis, Man Whitney ve Granger Nedensellik testleri uygulanmıştır. Cronbach’s Alpha kat sayısı olarak 0,869 değeri elde edilmiştir. Sonuç ve Bulgular: Araştırma sonuçlarına ve elde edilen bulgulara göre; toplam 8 farklı renk ve bu renklere yönelik tasarlanan tekstil ürünlerinde katılımcılara, tercihlerini hangi renge göre yaptıkları sorulmuştur. Sorular, en fazla tercih edilenden en aza doğru sıralandırıldığında; 1. Turuncu, 2. Kırmızı, 3. Mavi, 4. Siyah, 5. Yeşil, 6. Sarı, 7. Mor ve 8. Gri olarak tercih edilmiştir. Kadın tüketicilerin daha çok neon renkleri tercih ettikleri görülürken, erkek tüketicilerin ise siyah ve koyu renkleri tercih ettikleri görülmektedir. Kadınların özellikle vücut hatlarını saklayan renkler konusunda tercihlerini kullanırken, erkeklerin ise daha fit görüntü sağlayan ve gün içerisinde rahat hareket etmelerini kolaylaştırabilen ürünleri tercih ettikleri görülmüştür. Yine erkek tüketicilerin resmi olmayan zamanlarda açık renkleri tercih ederken, kadın tüketicilerin ise resmi çalışma zamanlarında ve özel günlerde kişiliklerini daha fazla ön plana çıkarabilecek, canlı renkleri tercih ettikleri saptanmıştır. Ürün tercihi yapılırken, ürüne göre renk tercihinin önemi her iki cinsiyet üzerinde de etkilidir. Renk, ürün tercihinde bir nedenselliktir. Üründe kullanılan materyaller ve kişinin kullandığı aksesuarlara göre de tekstil ürünlerine ilişkin renk tercihlerinde farklılıklar ortaya çıktığı görülmektedir. Kadın tüketicilerin takı ve aksesuarlarına göre tekstil yani kıyafet seçimi yapmaları da görülen farklı bir nedenselliktir. Moda açısından bakıldığında ise tasarımcıların da kreasyonlarını hazırlarken, tüketici tercih ile algılarını dikkate alarak hazırlandıkları ayrı bir gerçeği daha ortaya koymaktadır. Geçmiş ile günümüz arasındaki tasarım farklılıklarına bakıldığında ise günümüz tasarımcılarının, klasik tasarımdan, daha modern ve daha fazla tercih edilen ürünlere yönelik hareket ettikleri görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tasarım, Tekstil, Ürün, Tüketici, Renk, Skala



 


Keywords: