BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Erdem Salcan, Zeliha Hale Tokay
YUKARIYAPICI KÖYÜ KIRSAL VE MİMARI ÖZELLIKLERI
 
Yukarıyapıcı Köyü, Kapıdağ yarımadasında denizden yüksekliği 325 -351m arasında değişen bir plato üzerinde konumlanmıştır. Bir sırt yerleşmesi karakterinde olan Yukarıyapıcı, Erdek’in denize kıyısı olmayan 3 köyünden biridir ve Balıkesir iline 100, Erdek ilçesine 5, Bandırma ilçesine 20 km uzaklıkta yer almaktadır. Kapıdağ Yarımadası’ndaki yerleşimlerin Kyzikos kenti ile M.Ö. 7. yüzyılda başladığı bilinmektedir. Yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin yaşadığı bir bölge olan yarımadaya 18. yüzyıl ortalarından itibaren Makedonya’dan Rum göçü olduğu, Yukarıyapıcı’ya da yaklaşık olarak bu dönemlerde yerleşilmiş olduğu tahmin edilmektedir. Yukarıyapıcı’nın sosyoekonomik yapısı, mübadeleden etkilenmiştir. Lozan Mübadele Antlaşmasına göre Kapıdağ yarımadasında yaşayan Rum halk Yunanistan’a gitmiş, Yunanistan’dan ve Yugoslavya’dan göç eden Müslümanlar ile yarımadanın nüfus yapısı değişmiştir. 1950’lerden sonra köylünün bir kısmı köyden ayrılarak 1956'da Erdek karayoluna 1 - 1.5 km uzaklıktaki Belkıs ve Düzler köyünü kurmuşlardır. Köy nüfusunun bir kısmının buralara taşınması, boş kalan evlerin zaman içinde tahrip olarak köyün özgün dokusunun bozulmasına neden olmuştur. 1980’li yıllarından itibaren köyün nüfusu iyice azalmıştır. Günümüzde köyün nüfusu yaklaşık 330 kişidir. Yukarı Yapıcı köyü 2012 yılında çıkan Büyükşehir Belediyesi Yasası ile mahalle olmuştur. Yukarıyapıcı zaman içinde oluşan fiziksel, mekânsal ve sosyal özelliklerini korumuş zengin bir ekolojiye ve geleneksel konut dokusuna sahip, geleneksel Pomak kültürünün değerlerini yaşatan, ancak nüfus kaybı ve onun yol açtığı ekonomik ve mekânsal yıpranma ile karşı karşıya kalan bir köy haline gelmiştir. Bildirinin amacı; yerleşim düzeni ve mimari özellikleri ile kırsal mimarinin özgün bir örneği olan, insanoğlu ve doğanın katkıları ve dönemin ihtiyaçları doğrultusunda oluşan Yukarıyapıcı’nın korunup değerlendirilmesinde izlenmesi gereken yolu irdelemektir.

Anahtar Kelimeler: Erdek, Kırsal Mimari, Mimari Miras, Yukarıyapıcı.



 


Keywords: