SUBMISSIONS

SUBMISSION DETAIL

Fatma Meral HALİFEOĞLU, Martine ASSÉNAT
 


Keywords:



ARAŞTIRMA KAZILARININ RESTORASYON ÇALIŞMALARINDA YERİ: DİYARBAKIR ULU CAMİ ÖRNEĞİ
 
Tarihi yapıların restorasyon çalışmalarında zaman zaman gereksinim duyulan araştırma kazıları, doğru, somut ve bilimsel sonuçlara dayanan proje ve müdahale kararlarını almaya yardımcı olmaktadır. Bu bakımdan zamanla yükselen zemin tabakaları, üst örü veya ara katların çökmesiyle oluşan hafriyat, yapı üstünde biriken toprak tabakası ve bitkisel oluşumlar, çevresel imar hareketleri, farklı dönemlerde yapılan uyumsuz duvar ve zemin kaplamaları çoğu kez yapının bütünsel olarak algılanmasını engellemektedir. Her birine özgü yöntemle yapılacak yüzey temizliği ve söküm çalışmaları yapıya yönelik özgün bilgi ve detayların algılanmasını sağlamaktadır. Yapısal sorunları belirlemek yada incelemek amacıyla temizlik sonrası yapılan küçük çaplı kazılar da daha özel ve ulaşılması zor somut bilgilerin gün ışığına çıkmasını sağlayarak tarihsel değerlendirmelerle varılan sonuçlara yeni boyutlar kazandırmaktadır. Diyarbakır Ulu Cami, surların çevrelediği geleneksel kent alanının kuzeybatı diliminde, Cami-i kebir Mahallesi’nde yer alan bir yapı topluluğudur. Erken islam Döneminin ünlü Şam Emeviye Cami'nin (benzerliklerden dolayı) Anadolu'ya yansıması olarak yorumlanan Diyarbakır Ulu Camii, İslam aleminin 5. Harem-i Şerifi olarak kabul edilmektedir. Yapının inşa dönemi belirsizliğini korusa da her birimde farklı medeniyetlerin müdahalesi ve bunu belgeleyen yazıtlar bulunmaktadır. Bütün bu müdahaleler zaman içerisinde dönemin yapım sanatı ve tekniği ile bütünleşerek geleneksel yapım özelliğini sürdürebilmiştir. Bu çalışmada, Diyarbakır Ulu Cami’de 2010-2017 yılları arasında yapılan kapsamlı restorasyon çalışmasında gereksinim duyulan araştırma kazıları tanıtılarak, elde edilen bilgi ve bulguların önemi anlatılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, Ulu Cami, Araştırma Kazısı, Restorasyon