BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Hakkı TONGUÇ TOKOL
DÜŞEY SİRKÜLASYON ARAÇLARINDAN MERDİVENLERDE BASAMAK DENGELEME KONUSU VE MEVCUT UYGULAMALARA ELEŞTİREL YAKLAŞIM
 
Bir yapı bileşeni olan düşey sirkülasyon araçları; rampalar, merdivenler, yürüyen merdivenler ve asansörlerdir. Yapıda, aralarında kot farkı bulunan mekanların bağlantısını çeşitli eğimlerde sağlayan düşey sirkülasyon araçlarından biri olan merdivenler, düzenli aralıklarla kademelendirilmiş basamaklar dizisinden oluşmaktadır. Merdivenler eğim açısının 20 derecenin üzerine çıktığı durumlarda kullanılmakla beraber, bina merdivenlerinde eğim en fazla 45 derece olmaktadır. Ancak alan kaybının az olmasının gerektiği deniz araçları, makine daireleri, çatı katları gibi yerlerde eğim açısı 60 ila 90 dereceye kadar çıkabilmektedir. Kendi aralarında, plandaki biçimlerine göre merdivenler; düz kollu, düz kollu yamuk basamaklı, kısmen dönel ve dönel olmak üzere dört çeşittir. Bununla beraber kot farkına bağlı olmak üzere kullanılan sahanlık sayısı aratmakta ve merdivenler tek, çift, üç ve dört kollu olabilmektedir. Merdiven tasarımında güvenli ve rahat bir iniş-çıkış sağlanması önde gelen tasarım kriteridir. Bunun sağlanması için kullanıcı profiline ve ergonomisine göre eğim, basamak yüksekliği ile basamak derinliği ölçülerinin dikkate alınması gerekmektedir. Kısmen dönel ve dönel merdivenlerde ise rahat bir kullanımın sağlanması için basamakların dengelenmesi gerekmektedir. Basamak dengeleme uygulaması dönel merdivenlerde, basamak derinliğinin kova hattında ortalama değerlerin altına düşmesi ve yine kova hattında eğim açısının normal değerlerin üzerine çıkması sorununa karşı yapılmaktadır. Bu durumda söz edilen değerler bazı yöntemlerle ile daha makul bir seviyeye getirecek şekilde dengelenmektedir. Ancak günümüzde yapılardaki çoğu dönel merdiven uygulamasında basamak dengeleme işleminin göz ardı edildiği ya da bu konunun öneminin kavranmamış olduğu gözlenmektedir. Bildiride dönel merdivenlerde basamak dengeleme konusu irdelenecek, mevcut örnekler üzerinde hatalı uygulamalar ve getirdikleri sorunlar üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Düşey Sirkülasyon Araçları, Merdivenler, Basamak Dengeleme, İç Mekan Tasarımı.



 


Keywords: