BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Canan CENGİZ, Kübra ÖZTÜRK, Ömer Alper ZOR
KENT KİMLİĞİ ÖGESİ OLARAK AVLULU KONUTLARIN PEYZAJ MİMARLIĞI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: BARTIN ÖRNEĞİ
 
Avlu olarak adlandırılan, etrafı çevrili ve belli amaçlar doğrultusunda geliştirilen bu mekânlar, birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış Anadolu’nun önemli bir karakteristiği haline gelmiştir. Avlular, korunaklılık, mahremiyet ve iklimsel koşullarda rahatlık gibi faktörlerin istenilen düzeyde olduğu, bulunduğu yörenin kültürel, sosyal, ekonomik ve psikolojik değerler etkisi ile oluşan yaşamsal mekânlardır. Avlulu konutların geleneksel Türk mimarisinde sıkça görülmesinde, dışa kapalı, içe dönük aile yaşantısı oluşturma isteği büyük rol oynamıştır. Binayı çevreleyen yüksek duvarlar, yakın çevre ile bağlantıyı keserek kullanıcılar için farklı mekânlar oluşturmaktadır. Sosyo-kültürel yapı, iklim ve topoğrafya gibi unsurlar da avlu biçimlenmesine ve çeşitliliklerine katkı sağlamıştır. Toplumların kültür ve medeniyet anlayışındaki değişmeler ile birlikte bahçelerde de buna paralel olarak bir dönüşüm meydana gelmektedir. Bu nedenle geleneksel avlu bahçesi kullanımından uzaklaşılarak, yerini modern bahçe anlayışına bırakmıştır. Ayrıca sıcak ve kuru iklim bölgelerinde gerek mikro klimayı düzenlemesi ve gerekse kent ölçeğinde iklimi dengeleyici özelliği ile binaların ve bütünleyicisi olan avluların temel karakteristik özelliklerine uygun biçimde ve formda uygulanması kullanım açısından önemli bir özellik taşımaktadır. Bu çalışmada; kullanım özelliklerine göre çeşitlilik gösteren avlu, kent kimlik ögesi olarak konut ölçeğinde çalışılmış, ev yaşamındaki yeri ve kentsel peyzaja katkıları üzerinde durulmuştur. Araştırma alanı olarak, Batı Karadeniz Bölgesi’nde yer alan tarihi kent kimliğine sahip olan Bartın Kenti’nde 2 adet geleneksel avlulu konut seçilmiştir. Seçilen konutlar örneğinde avlu tipolojisi, kullanım amaçları, kullanılan yapısal ve bitkisel peyzaj öğeleri, avlu-konut ilişkisi, avlu-sokak ilişkisi ile avlu duvarının özellikleri Peyzaj Mimarlığı açısından incelenerek, Bartın’da geleneksel avlu kullanımının sürdürülebilirliğine yönelik öneri ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Avlu, Avlu tipolojisi, Türk evi, Bartın, Kent Kimliği



 


Keywords: