BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Ayşegül AĞAN, Ayni DENİZ KABAKOĞLU
OSMANLI'DA SİVİL HASTANELER 'KARESİ GUREBA HASTANESİ'
 
Osmanlı Devleti’nde 18. yüzyılda öncelikle orduda baş gösteren reform hareketleri ile başlayan modernleşme süreci, 19. yüzyılda ivme kazanarak birçok alanda değişimin yolunu açmıştır. Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla birlikte hızlanan modernleşme çalışmaları sağlık teşkilatlanmasını ve dolaylı olarak da yeni hastaneler kurulmasını beraberinde getirmiştir. Önceleri saray soylularının ve varlıklı kimselerin vakıf yolu ile kurduğu sağlık kuruluşları ve sağlık hizmetleri de bu modernleşme sürecinden etkilenmiştir. Bu alandaki ilk gelişme, batı modelinde kurulan yeni ordunun sağlık gereksinimlerini karşılamak amacıyla askeri hastanelerin kurulmasıdır. Ayrıca aynı yüzyılda artan savaşlar nedeniyle yaygınlaşan salgın hastalıklar, askeriyenin yanı sıra genel halk sağlığı konusunda da yeni çalışmaların yapılmasını gerektirmiştir. Bu yıllarda halka hizmet vermek için sivil hastaneler açılmıştır. Tanzimat sonrası yapılan ve ‘Gureba Hastanesi’ adı verilen bu hastanelerin ilki, dönemin başkenti olan İstanbul’da kurulmuştur. Başkentte kurulan sivil hastaneler Anadolu’da yaşayan halka hizmet götüremediği için bazı önemli sayılan kentlerde de Gureba hastaneleri kurulmaya devam etmiştir. Büyük yerleşim yerlerini ve kentlerini birbirine bağlayan ana yollar üzerinde bulunan Balıkesir, asırlar boyu çok sayıda uygarlığa ev sahipliği yaptığı gibi, Osmanlı döneminde de önce Hüdavendigar vilayetine bağlı sancak merkezi, sonrasında ise karesi vilayeti olarak bu önemini korumuştur. Bu önemli yerleşim yerinde kurulan ‘Karesi Gureba Hastanesi’ tarihteki yerini almıştır. Bu çalışma Osmanlı Devleti’nin modernleşme sürecinde sağlık alanında gerçekleştirilen reformlar bağlamında bu devletin 19. yüzyıldaki sağlık teşkilatlanması ile bu süreçte Balıkesir’de kurulan Karesi Gurebâ Hastanesi’nin tarihsel gelişimi ile bu tarihsel süreçte gelişen/değişen mimari ve işlev farklılıkları üzerine yapılan bir araştırmadır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Sivil hastane, Balıkesir, Karesi gureba hastanesi



 


Keywords: